NEMIS TILINI O‘QITISHDA O‘QUVCHILARNING YOZMA NUTQ KOMPETENSIYASINI LOYIHA ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI
Keywords:
nemis tili, yozma nutq kompetensiyasi, loyiha asosida o‘qitish, hamkorlikda yozish, tahrirlash, o‘zaro fikr-mulohaza, mezonli baholashAbstract
Maqolada nemis tilini o‘qitishda o‘quvchilarning yozma nutq kompetensiyasini loyiha asosida takomillashtirish metodikasi yoritiladi. Tadqiqotning maqsadi guruh loyihasi doirasida individual yozish, o‘zaro fikr bildirish va matnni tahrirlash faoliyatlarini birlashtiruvchi o‘qitish modelini taklif etishdir. Nazariy asos sifatida CEFR tavsiflari, loyiha ta’limi tamoyillari va yozish jarayoniga oid metodik manbalar maqsadli tahlil qilinadi. Taklif etilgan model kommunikativ vazifani aniqlash, axborot yig‘ish, rejalashtirish, dastlabki matnni yozish, fikr olish, tahrirlash va mahsulotni taqdim etish bosqichlarini qamrab oladi. A2–B1 darajasidagi o‘quvchilar uchun “Buxoroga xush kelibsiz” loyihasi, nemischa topshiriqlar hamda individual yozma ishni baholash mezonlari ishlab chiqiladi. Har bir ishtirokchining yozma hissasini kuzatish uchun dastlabki nusxa, yakuniy matn va tahrir izohlarini jamlovchi portfel tavsiya etiladi. Maqolaning amaliy ahamiyati loyiha mahsuloti bilan individual yozish jarayonini bog‘lashga qaratilgan tavsiyalarda namoyon bo‘ladi. Ish nazariy va metodik xususiyatga ega bo‘lib, unda tajriba natijalari yoki statistik samaradorlik ko‘rsatkichlari keltirilmaydi. Modelni kelgusida mustaqil yozma topshiriqlar va taqqoslash guruhi yordamida bosqichma-bosqich tekshirish tartibi taklif etiladi.References
1. Council of Europe. (2020). Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment—Companion volume. Council of Europe Publishing. https://rm.coe.int/common-european-framework-of-reference-for-languages-learning-teaching/16809ea0d4
2. Morvai, E., & Veress, B. (2023). Das Deutsch-Logbuch: Vertieftes Lernen – nachhaltiger Lernerfolg. Goethe-Institut Ungarn. https://www.goethe.de/prj/dlp/dlapi/v1/index.cfm?endpoint=/tlm/download&file_ID=18954&tlm_ID=4287
3. PBLWorks. (n.d.). Gold standard PBL: Essential project design elements. https://www.pblworks.org/gold-standard/pbl-project-design
4. Hedge, T. (2005). Teaching and Learning in the Language Classroom. Oxford University Press. (Yozish ko‘nikmasini o‘qitish bosqichlari va jarayon yondashuvi uchun).
5. Stoller, F. L. (2006). Project work: A means to language and content integration. In Methodology in Language Teaching: An Anthology of Current Practice (pp. 320–328). Cambridge University Press. (Loyiha ta'limining til va mazmun integratsiyasidagi o‘rni uchun).
6. Byram, M. (1997). Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence. Multilingual Matters. (Madaniyatlararo muloqot kompetensiyasini shakllantirish uchun).
7. Scrivener, J. (2011). Learning Teaching: The Essential Guide to English Language Teaching. Macmillan. (Dars jarayonida o‘qituvchining fasilitatorlik roli va amaliy topshiriqlar uchun).
8. Jalolov, A. J. (2012). Chet tili o‘qitish metodikasi. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi. (Mahalliy metodik yondashuvlar va prinsiplar uchun).