ZAHIRIDDIN MUHAMMAD BOBURNING “BOBURNOMA” ASARIDAGI ARABCHA SO‘Z VA IBORALAR: LEKSIK-SEMANTIK TASNIF VA GRAMMATIK MOSLASHUV
Keywords:
Boburnoma, arabizm, o‘zlashma so‘z, eski o‘zbek tili, leksik-semantik guruh, qo‘shma fe’l, istiloh.Abstract
Maqolada Zahiriddin Muhammad Boburning “Boburnoma” asarida qo‘llangan arab tilidan o‘zlashgan so‘z va iboralar leksik-semantik va grammatik jihatdan tahlil qilindi. Arabizmlar din, davlat boshqaruvi, harbiy ish, ilm-fan, adabiyot, geografiya, axloq va ruhiy holat kabi mavzuiy guruhlarga ajratildi. Arabcha so‘zlarning eski o‘zbek tili grammatik tizimiga moslashuvi – turkiy qo‘shimchalar, ko‘plik shakllari, qilmoq/bo‘lmoq yordamchi fe’llari bilan hosil qilingan qo‘shma fe’llar va an’anaviy formulalar misolida ko‘rsatildi.References
1. Бобур З.М. Бобурнома / Нашрга тайёрловчилар П. Шамсиев, С. Мирзаев. – Тошкент: ЎзССР Фанлар академияси нашриёти, 1960.
2. Mano E. Bābur-nāma (Vaqāyi’): Critical Edition Based on Four Chaghatay Texts with Introduction and Notes. – Kyoto: Syokado, 1995.
3. Абдураҳмонов Ғ., Шукуров Ш., Маҳмудов Қ. Ўзбек тилининг тарихий грамматикаси. – Тошкент: Ўқитувчи, 1973.
4. Dale S.F. The Garden of the Eight Paradises: Bābur and the Culture of Empire in Central Asia, Afghanistan and India (1483–1530). – Leiden
Boston: Brill, 2004.
5. Beveridge A.S. The Bābur-nāma in English (Memoirs of Bābur). – London: Luzac & Co., 1922.
6. Бабур-наме. Записки Бабура / Пер. М.А. Салье. – Ташкент: Изд-во АН УзССР, 1958.
7. Thackston W.M. (tr., ed.) The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor. – New York: Oxford University Press, 1996.
8. Навоий асарлари луғати / Тузувчилар П. Шамсиев, С. Иброҳимов. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1972.
9. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. 5 жилдлик. – Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2006–2008.
10. Древнетюркский словарь. – Ленинград: Наука, 1969.
11. Бафоев Б. Навоий асарлари лексикаси. – Тошкент: Фан, 1983.
12. Ҳайитметов А. Темурийлар даври ўзбек адабиёти. – Тошкент: Фан, 1996.
13. Баранов Х.К. Арабско-русский словарь. – Москва: Русский язык, 1985.
14. Clauson G. An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. – Oxford: Clarendon Press, 1972.