INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA ZAMON KATEGORIYASINING QIYOSIY-TIPOLOGIK TAHLILI: GRAMMATIK VA SEMANTIK FARQLAR
Keywords:
zamon kategoriyasi, aspekt, qiyosiy-tipologik tahlil, analitik shakl, agglyutinatsiya, perfekt, evidensiallik, zamonlar moslashuvi, interferensiya.Abstract
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida zamon kategoriyasining ifodalanish usullari qiyosiy-tipologik jihatdan tahlil qilingan. Ingliz tilidagi zamon va aspekt shakllari tizimi o‘zbek tilidagi fe’l zamon shakllari bilan grammatik, semantik va funksional jihatlardan chog‘ishtiriladi. Ingliz tilida zamon ma’nosi ko‘pincha yordamchi fe’llar yordamida analitik tarzda ifodalanishi, o‘zbek tilida esa zamon asosan agglyutinativ affikslar va ko‘makchi fe’llar orqali shakllanishi ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, perfekt shakllari, davomiylik ma’nosi, eshitilganlik (evidensiallik) va zamonlar moslashuvi masalalaridagi asosiy farqlar yoritilgan. Tadqiqot natijalaridan ingliz tilini o‘qitishda o‘zbek tilida so‘zlashuvchi talabalar yo‘l qo‘yadigan tipik xatolarning oldini olish maqsadida foydalanish mumkin.References
1. Biber D., Johansson S., Leech G., Conrad S., Finegan E. Longman Grammar of Spoken and Written English. – Harlow: Longman, 1999.
2. Буранов Дж.Б. Сравнительная типология английского и тюркских языков. – М.: Высшая школа, 1983.
3. Comrie B. Aspect: An Introduction to the Study of Verbal Aspect and Related Problems. – Cambridge: Cambridge University Press, 1976.
4. Comrie B. Tense. – Cambridge: Cambridge University Press, 1985.
5. Hojiyev A. O‘zbek tili morfologiyasi, morfemikasi va so‘z yasalishining nazariy masalalari. – Toshkent: Fan, 2010.
6. Huddleston R., Pullum G.K. The Cambridge Grammar of the English Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 2002.
7. Кононов А.Н. Грамматика современного узбекского литературного языка. – М.
Л.: Изд-во АН СССР, 1960.
8. Leech G. Meaning and the English Verb. 3rd ed. – Harlow: Pearson Longman, 2004.
9. O‘zbek tili grammatikasi. 2 tomlik. I tom. Morfologiya. – Toshkent: Fan, 1975.
10. Quirk R., Greenbaum S., Leech G., Svartvik J. A Comprehensive Grammar of the English Language. – London: Longman, 1985.
11. Rahmatullayev Sh. Hozirgi adabiy o‘zbek tili. – Toshkent: Universitet, 2006.
12. Reichenbach H. Elements of Symbolic Logic. – New York: Macmillan, 1947.