O‘ZBEKISTON MISOLIDA MOLIYAVIY SAVODXONLIK VA JAMG‘ARISH TAHLILI: IMRAD YONDASHUVI VA EMPIRIK MODELLASHTIRISH
Keywords:
moliyaviy savodxonlik, Global Findex 2025, OECD/INFE, Fisher tenglamasi, gistogramma, poligon egri chizig‘i, depozitlar dinamikasiAbstract
Ushbu ilmiy maqola O‘zbekiston aholisining moliyaviy savodxonligi, jamg‘arish xulqi va moliyaviy inklyuziya darajasini kompleks statistik va ekonometrik tahlil qiladi. Maqolada O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2024-yilgi rasmiy hisoboti, World Bank Global Findex 2025, OECD/INFE hamda S&P Global FinLit empirik ma’lumotlaridan foydalanilgan. Tadqiqot doirasida jamg‘arish darajasi (S=J/D), OECD/INFE kompozit savodxonlik indeksi va Fisher tenglamasi orqali real foiz stavkasi dinamikasi modellashtirilgan. Shuningdek, aholi omonatining o‘sish gistogrammasi, muddatli depozitlar tarkibining sektorli (donut) diagrammasi va jamg‘arma oqimlarining poligon chastota egri chiziqlari SVG formatida grafik tasvirlangan. Maqola yakunida inflyatsion kutilmalarni jilovlash, islomiy moliya darchalarini joriy etish hamda raqamli moliya savodxonligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.References
1. Ahunov, M. (2018). Financial inclusion, financial literacy, and financial education in Uzbekistan. Asian Development Bank Institute Working Paper Series, No. 842, 1-28.
2. Asadov, A., & Musayev, A. (2023). Determinants of informal savings in Uzbekistan: Empirical evidence and policy responses. Journal of Financial Regulation and Compliance, 31(2), 145-162.
3. Atkinson, A., & Messy, F. A. (2011). Assessing financial literacy in 12 countries: The OECD/INFE pilot study. OECD Working Papers on Financae, Insurance and Private Pensions, No. 14, OECD Publishing.
4. Demirguc-Kunt, A., & Klapper, L. (2012). Measuring financial inclusion: The Global Findex Database. World Bank Policy Research Working Paper, No. 6025.
5. Demirgüç-Kunt, A., Klapper, L., Singer, D., & Ansar, S. (2022). The Global Findex Database 2021: Financial Inclusion, Digital Payments, and Resilience in the Age of COVID-19. Washington, DC: World Bank.
6. Khujamkulov, A., Saidov, K., & Yuldashev, S. (2021). Barriers to formal financial inclusion in Uzbekistan: High costs, trust, and religious factors. Central Asian Journal of Economics, 8(3), 88-104.
7. Klapper, L., & Lusardi, A. (2019). Financial literacy and financial resilience: Evidence from global surveys. Journal of Economic Perspectives, 33(3), 112-132.
8. Lusardi, A., & Mitchell, O. S. (2014). The economic importance of financial literacy: Theory and evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5-44.
9. Lyons, A. C., & Kass-Hanna, J. (2019). Financial inclusion, financial literacy, and economically vulnerable populations in the Middle East and North Africa. Emerging Markets Finance and Trade, 55(10), 2311-2338.
10. Melecký, M., & Singer, D. (2026). Islamic finance and financial inclusion dynamics in Central Asia. World Bank Economic Review, 40(1), 55-78.
11. Morgan, P. J., & Trinh, L. Q. (2019). Financial literacy, financial inclusion, and savings behavior in Laos, Cambodia, and Viet Nam. Journal of Asian Economics, 65, 101138.
12. Morgan, P. J., & Trinh, L. Q. (2020). Impacts of financial literacy on savings and financial inclusion in Lao PDR. Asian Development Review, 37(1), 166-189.