TIJORAT BANKLARI FAOLIYATIDA ESG TAMOYILLARINI JORIY ETISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGI
Keywords:
ESG, tijorat banklari, iqtisodiy samaradorlik, barqaror moliya, yashil moliya, rentabellik, korporativ boshqaruv, risk-menejmentAbstract
Ushbu maqolada zamonaviy bank tizimida ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (ESG) tamoyillarini joriy etishning iqtisodiy samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida O'zbekistonning tijorat banklari va xalqaro tajriba olingan. Maqolada ESG strategiyalarining bank rentabelligi (ROA, ROE) hamda bozor qiymatiga ta'siri statistik ma'lumotlar va ekonometrik modellar asosida o'rganilgan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, ESG tamoyillarini integratsiya qilish nafaqat risklarni boshqarish darajasini oshiradi, balki xalqaro kapital bozorlaridan arzon resurslarni jalb qilish imkonini ham beradi. O'zbekistonda ESG hisobotlarini e'lon qiluvchi banklar soni 2019-yildagi 2 tadan 2024-yilda 8 tagacha ko'payganligi bank tizimining barqaror rivojlanish sari transformatsiyasidan dalolat beradi. Tadqiqot yakunida banklar uchun ESG ko'rsatkichlarini monitoring qilish va iqtisodiy natijadorlikni oshirish bo'yicha ilmiy takliflar ishlab chiqilgan.References
1. Porter M.E., Kramer M.R. Creating Shared Value. Harvard Business Review, 2011.
2. Friede G., Busch T., Bassen A. ESG and financial performance. Journal of Sustainable Finance & Investment, 2015.
3. Asian Development Bank. Sustainable Finance and Green Banking in Central Asia. Manila, 2024.
4. Central Bank of Uzbekistan. Sustainability and Financial Stability Report. Tashkent, 2024.
5. Ibrohimov D. Tijorat banklari aktivlarining samaradorligini iqtisodiy-statistik tahlili. Green Economy and Development, 2025.
6. Akbaraliyeva R. Sanoatda ESG tamoyillarini joriy etishning iqtisodiy samaradorligi. Research and Implementation, 2025.
7. World Economic Forum. Measuring Stakeholder Capitalism: ESG Metrics. Geneva, 2022.
8. Damodaran A. Corporate Finance and ESG Performance. New York University, 2021.
9. Government of Uzbekistan. Strategy for Transition to a Green Economy 2019–2030. Tashkent.
10. Toshtemirova F.N. Yashil iqtisodiyot sharoitida bank tizimi va uning xususiyatlari. SamISI, 2025.
11. OECD. OECD Guidelines for Multinational Enterprises on Responsible Business Conduct. Paris, 2023.
12. Schaltegger S., Burritt R. Sustainability Accounting and Performance Measurement. Springer, 2018.
13. Karimov S.A. Yashil iqtisodiyotni rivojlantirishda banklarning roli. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024.
14. Menicucci E., Paolucci G. ESG and operational performance of Italian banks. Journal of Cleaner Production, 2023.
15. United Nations. Principles for Responsible Investment (PRI) Annual Report. UN, 2023.
Yil