XANTAVIRUS INFEKSIYALARINING GLOBAL EPIDEMIOLOGIYASI, PATOGENETIK MEXANIZMLARI VA ULARGA QARSHI KURASHDAGI ZAMONAVIY BIOTEXNOLOGIK YONDASHUVLAR
Keywords:
Xantavirus, Bunyavirales, HFRS, HPS, endotelial disfunksiya, immunopatologiya, monoklonal antitanalar, mRNK vaksinalarAbstract
Xantaviruslar (Hantaviridae oilasi) — kemiruvchilar va boshqa kichik sutemizuvchilar vositasida yuqadigan, insonlarda oʻlim darajasi yuqori boʻlgan ogʻir zoonoz infeksiyalarni keltirib chiqaruvchi enveloped RNK-viruslardir. Dunyo boʻylab iqlim oʻzgarishlari va urbanizatsiya natijasida tabiiy oʻchoqlarning kengayishi Xantavirus infeksiyalarini global jamoat salomatligi uchun jiddiy xavfga aylantirmoqda. Tarqalishi, uning toʻqima va qon tomir endoteliysi darajasidagi patogenetik mexanizmlari hamda diagnostika, vaksinatsiyalash va genniy-terapevtik sohadagi zamonaviy biotexnologik ishlanmalarni ilmiy tahlil qilish nazarda tutilgan. Xantavirus patogenezining asosida qon tomirlar oʻtkazuvchanligining oshishi (vascular leakage) va oʻtkir immunopatologik reaksiyalar yotadi. Zamonaviy rekombinant vaksinalar va monoklonal antitanalar infeksiyaning oldini olish hamda oʻlim koʻrsatkichini pasaytirishda eng istiqbolli yoʻnalishlar hisoblanadi.References
1. Journal of Virology va Nature Reviews Microbiology jurnallarining
hantavirus krio-elektron mikroskopiyasi va strukturaviy biologiyasiga oid ishlariga
tayanildi.
2. PNAS va Cell jurnallarida chop etilgan hantavirus retseptorlari va
integrin modulyatsiyasiga bagʻishlangan ishlarga asoslanildi.
3. JID va Trends in Microbiology jurnallaridagi hantavirus
immunopatogenezi va endothelial permeability tajribalariga tayanildi.
4. The Lancet Infectious Diseases hamda NEJM jurnallarining hantavirus
nozoformalari boʻyicha klinik va patologoanatomik kuzatuv materiallariga
tayanildi.
5. Journal of Clinical Microbiology hamda Journal of Virological
Methods jurnallarining hantavirus diagnostikasi standartlariga asoslanildi
6. Radiology hamda Chest jurnallarida chop etilgan hantavirus
kardiopulmonar va renal asoratlarining vizualizatsiya standartlariga tayanildi.
1. Antiviral Research hamda Critical Care Medicine jurnallarining
hantavirus intensiv terapiyasi va antiviral klinik sinovlar materiallariga tayanildi.
2. NPJ Vaccines, Vaccine va Science Translational Medicine jurnallarida
chop etilgan hantavirus vaksinalari va rekombinant monoklonal antitanalar
sinovlariga asoslanildi.