TA’LIM MUASSASALARIDA O‘SMIRLAR ORASIDA DEVIANT XULQ-ATVORNING ILK BELGILARINI ANIQLASH VA OLDINI OLISH METODIKASI
Keywords:
o‘smirlik davri, deviant xulq-atvor, xulq og‘ishi, profilaktika, psixodiagnostika, pedagogik monitoring, psixologik maslahat, ijtimoiy moslashuv, agressiv xulq, xavf omillari.Abstract
Mazkur maqolada ta’lim muassasalarida o‘smirlar orasida deviant xulq-atvorning ilk belgilarini aniqlash va uning oldini olishning psixologik-pedagogik metodikasi ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi o‘smirlarda deviant xulq-atvor shakllanishining dastlabki belgilarini aniqlash, xavf omillarini tizimlashtirish hamda ta’lim muassasasi sharoitida profilaktik ishlarni tashkil etishning samarali mexanizmlarini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda pedagogik kuzatuv, psixologik suhbat, so‘rovnoma, psixodiagnostik metodlar, ekspert baholash, pedagogik monitoring va sifat tahlili usullaridan foydalanish imkoniyatlari asoslab berilgan. Deviant xulq-atvorning dastlabki belgilarini xulqiy, emotsional, ijtimoiy va ta’limiy ko‘rsatkichlar asosida kompleks baholash zarurligi ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, individual profilaktika, guruhiy treninglar, psixologik maslahat, ota-onalar bilan hamkorlik va pedagogik qo‘llab-quvvatlashni yagona tizimga birlashtiruvchi profilaktik model taklif etilgan. Mazkur metodika ta’lim muassasalarida o‘smirlarning ijtimoiy moslashuvini qo‘llab-quvvatlash, salbiy xulqiy tendensiyalarni erta bosqichda aniqlash va ularning kuchayib borishining oldini olishga xizmat qiladi.References
1.Bandura A. Social Learning Theory. – Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1977.
2.Erikson E.H. Identity: Youth and Crisis. – New York: W.W. Norton & Company, 1968.
3.Merton R.K. Social Structure and Anomie // American Sociological Review. – 1938. – Vol. 3. – №5. – P. 672–682.
4.Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
5.Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1979.
6.Змановская Е.В. Девиантология: психология отклоняющегося поведения. – Москва: Академия.
7.Менделевич В.Д. Психология девиантного поведения. – Санкт-Петербург: Речь.
8.Реан А.А. Психология личности. – Санкт-Петербург: Питер.
9.Выготский Л.С. Педология подростка. – Москва: Учебно-педагогическое издательство.
10O‘zbekiston Respublikasining ta’lim, yoshlar tarbiyasi va voyaga yetmaganlar profilaktikasiga oid normativ-huquqiy hujjatlari.