INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA SO‘Z BIRIKMALARI KOMPONENTLARI ORASIDAGI GRAMMATIK MUNOSABATLAR
Keywords:
grammatik munosabat, sintaktik aloqa, boshqaruv, bitishuv, moslashuv, hokim komponent, tobe komponent, so‘z tartibi, kelishik, egalik.Abstract
Mazkur bo‘lim ingliz va o‘zbek tillaridagi so‘z birikmalari komponentlari o‘rtasida yuzaga keladigan grammatik munosabatlarni qiyosiy o‘rganishga bag‘ishlangan. So‘z birikmasining shakllanishida komponentlarning sintaktik jihatdan bog‘lanishi, hokim va tobe munosabat, bitishuv, boshqaruv va moslashuv kabi grammatik aloqa turlari muhim ahamiyatga ega. Ingliz tilida grammatik munosabatlar ko‘pincha qat’iy so‘z tartibi, predloglar va yordamchi vositalar orqali ifodalansa, o‘zbek tilida kelishik, egalik qo‘shimchalari, affikslar va so‘z tartibi asosiy vositalardan hisoblanadi. Qiyosiy tahlil ikki tilda grammatik munosabatlarning umumiy funksional xususiyatlari mavjudligini, biroq ularning formal ifodalanish usullari sezilarli darajada farq qilishini ko‘rsatadi.References
1. Chomsky, N. (1965). Aspects of the Theory of Syntax. Cambridge, MA: MIT Press.
2. Fillmore, C. J. (1968). The Case for Case. In E. Bach & R. T. Harms (Eds.), Universals in Linguistic Theory. New York: Holt, Rinehart and Winston.
3. Fillmore, C. J. (1982). Frame Semantics. In Linguistics in the Morning Calm. Seoul: Hanshin Publishing.
4. Greenberg, J. H. (1966). Language Universals: With Special Reference to Feature Hierarchies. The Hague: Mouton.
5. Langacker, R. W. (1987). Foundations of Cognitive Grammar. Volume I: Theoretical Prerequisites. Stanford: Stanford University Press.
6. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.
7. Quirk, R., Greenbaum, S., Leech, G., & Svartvik, J. (1985). A Comprehensive Grammar of the English Language. London: Longman.
8. Talmy, L. (2000). Toward a Cognitive Semantics. Cambridge, MA: MIT Press.
9. Biber, D., Johansson, S., Leech, G., Conrad, S., & Finegan, E. (1999). Longman Grammar of Spoken and Written English. London: Longman.
10. Crystal, D. (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Oxford: Blackwell.
11. Abdurahmonov, G‘., Shukurov, Sh., & Mahmudov, N. (1992). O‘zbek tilining amaliy grammatikasi. Toshkent.
12. Sayfullayeva, R., Mengliyev, B., Boqiyeva, G., Qurbonova, M., Yunusova, Z., & Abuzalova, M. (2009). Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent: Fan va texnologiya.
13. Rahmatullayev, Sh. (2006). Hozirgi adabiy o‘zbek tili. Toshkent: Universitet.
14. Hojiyev, A. (2002). Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
15. Abdurasulova, M. (2025). Structural-semantic features of word combinations in English and Uzbek. The Lingua Spectrum.
16. Normuradova, G. M. (2026). Source and target domains of conceptual metaphor in English and Uzbek phraseology: A comparative cognitive analysis. The Lingua Spectrum.