BANK LIKVIDLIGI: RAQAMLI BANK XIZMATLARINING TIJORAT BANKLARI LIKVIDLIGIGA TA’SIRI VA MOLIYAVIY RESURSLARNI OPTIMALLASHTIRISH MEXANIZMLARI
Keywords:
bank likvidligi, raqamli bank xizmatlari, tijorat banklari, likvidlik riski, moliyaviy resurslar, likvid aktivlar, LCR, NSFR, depozitlar, stress-test, pul oqimlarini prognozlashAbstract
Ushbu maqolada tijorat banklari likvidligining iqtisodiy mazmuni, raqamli bank xizmatlarining banklarning pul oqimlari va likvidlik riskiga ta’siri hamda moliyaviy resurslarni optimallashtirish orqali likvidlikni mustahkamlash yo‘llari o‘rganiladi. Raqamli kanallar mijozlarga bank xizmatlaridan tez va qulay foydalanish imkonini berishi bilan birga, mablag‘larning qisqa vaqt ichida banklar o‘rtasida ko‘chishi va omonatlarning tez yechilishi ehtimolini ham oshirishi mumkin. Shu sababli likvidlikni boshqarishda an’anaviy ko‘rsatkichlar bilan bir qatorda real vaqtga yaqin monitoring, pul oqimlarini prognozlash, depozitlar bazasini diversifikatsiya qilish va stress-testlardan foydalanish muhimdir. Maqolada LCR, NSFR va likvid aktivlar ulushi kabi ko‘rsatkichlar izohlanadi, O‘zbekiston bank tizimi bo‘yicha ochiq statistik ma’lumotlar tahlil qilinadi hamda raqamli likvidlik monitoringi modeli taklif etiladi. Taklif etilgan yondashuv bankning to‘lov qobiliyatini saqlash, likvid aktivlardan oqilona foydalanish va kutilmagan pul chiqimlariga tayyorgarlikni yaxshilashga qaratilgan.References
1. Saunders, A., Cornett, M. M., Erhemjamts, O. Financial Institutions Management: A Risk Management Approach. McGraw Hill. Amaldagi nashr ma’lumotlari nashriyot sahifasidan tekshirilsin.
2. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Sound Liquidity Risk Management and Supervision. September 2008. Bank for International Settlements. https://www.bis.org/publ/bcbs144.htm
3. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: The Liquidity Coverage Ratio (LCR). Bank for International Settlements. https://www.bis.org/basel_framework/standard/LCR.htm
4. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: The Net Stable Funding Ratio (NSFR). Bank for International Settlements. https://www.bis.org/basel_framework/standard/NSF.htm
5. Basel Committee on Banking Supervision. Basel Framework — LCR and NSFR standards. https://www.bis.org/committees/bcbs/basel-framework
6. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimi statistikasi va likvidlik ko‘rsatkichlari. https://cbu.uz/en/statistics/
7. O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ. Bank faoliyati va to‘lov tizimlariga oid amaldagi normativ-huquqiy hujjatlar. https://lex.uz/
8. World Bank. Digital Financial Services. https://www.worldbank.org/en/topic/financialsector/brief/digital-financial-services
9. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimi likvidligi bo‘yicha ochiq statistik ma’lumotlar, 2025–2026-yillar. https://cbu.uz/en/statistics/bankstats/4470279/
10. Ilmiy maqolalarni izlash uchun: Google Scholar. Kalit iboralar: “digital banking and liquidity risk”, “bank liquidity management”, “digital finance and bank liquidity”. https://scholar.google.com/