SOLIQ IMTIYOZLARI VA PREFERENSIYALARINI OPTIMALLASHTIRISH ORQALI BUDJET BARQARORLIGINI TA’MINLASH

Authors

  • Gadoyeva Nilufar Erkinovna Author

Keywords:

soliq imtiyozlari, soliq xarajatlari, fiskal barqarorlik, iqtisodiy qo‘shimchalik, kontrfaktual baholash, fiskal qaytim, soliq bazasi eroziyasi, TIEI

Abstract

Maqolada soliq imtiyozlari va preferensiyalarini budjet barqarorligi nuqtai nazaridan optimallashtirishning nazariy-metodologik asoslari tadqiq etilgan. Imtiyozlar samaradorligini fiskal qiymat, iqtisodiy qo‘shimchalik, maqsadlilik, fiskal qaytim, benefitsiarlar konsentratsiyasi, soliq bazasi eroziyasi riski va institutsional boshqaruv sifati bo‘yicha kompleks baholash zarurati asoslangan. Shu maqsadda inventarizatsiya, benchmark rejimini aniqlash, soliq xarajatlarini hisoblash, kontrfaktual baholash va dalilga asoslangan qarorlarni birlashtiruvchi mexanizm hamda Tax Incentive Effectiveness Index (TIEI) taklif etilgan. Natijalar mazkur yondashuv soliq bazasi eroziyasini cheklash, soliq xarajatlarining iqtisodiy qaytimini oshirish va fiskal barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qilishini ko‘rsatadi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi. O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va Davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlarining 2025 yildagi ijrosi to‘g‘risidagi hisobotni tashqi audit va baholash materiallari. 2025. Mazkur manba 2025 yildagi soliq va bojxona imtiyozlari hajmi bo‘yicha dissertatsiyada keltirilgan ma’lumotlarning asosi hisoblanadi.

2. OECDning soliq imtiyozlari, soliq xarajatlari va ularning iqtisodiy natijadorligini baholashga oid tahliliy materiallari. Dissertatsiyada OECD yondashuvi keng qamrovli vaqtinchalik yengilliklarni qisqartirish va strategik yo‘nalishlarga qaratilgan maqsadli imtiyozlarni saqlab qolish tendensiyasi bilan asoslangan.

3. Soliq imtiyozlarini baholashda benchmark rejim, kontrfaktual ssenariy, economic additionality, tax expenditure, sunset clause va ex-post evaluation yondashuvlariga oid ilmiy-metodologik materiallar.

4. O‘zbekiston Respublikasida soliq imtiyozlari va preferensiyalarini belgilash, soliq xarajatlarini baholash hamda davlat budjeti daromadlarini rejalashtirishga oid normativ-huquqiy va tahliliy materiallar.

Published

2026-09-04