OʻZBEKISTON SSR ADLIYA ORGANLARI VA MUASSASALARINING 1970-1980-YILLAR FAOLIYATI TARIXIY TAHLILI
Keywords:
OʻzSSR, Adliya vazirligi, sud-ekspertiza, notariat, FHDYo, yuridik xizmat, qonunchilik, huquqiy islohotlar, yuriskonsult, "Paxta ishi", Bahodir Olimjonov, “Qayta qurish” siyosati, TDYI, Mamlakat VosiqovaAbstract
Maqolada 1970-1980-yillarda OʻzSSR Yustitsiya vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari faoliyatining qayta tiklanishi hamda huquqiy-tashkiliy rivojlanish bosqichlari, sovet davri adliya organlarining qonunchilik loyihalarini tayyorlash, yuridik xizmat, notariat va FHDYo tizimini muvofiqlashtirishdagi oʻrni hamda ushbu tuzilmalarning mafkuraviy-siyosiy hamda moddiy-texnik qiyinchiliklari tarixiy nuqtai nazardan tahlil qilingan. Shuningdek, «qayta qurish» va mustaqillik ostonasidagi murakkab sharoitda soha rahbarlarining faoliyati hamda milliy davlatchilikning huquqiy poydevorini yaratishdagi hissasi ilmiy asoslangan.References
[1] Постановление ЦК КПСС и Совета Министров СССР «О мерах по
улучшению работы судебных и прокурорских органов» от 30 июля 1970 г. //
Коммунистическая партия Советского Союза в резолюциях и решениях
съездов, конференций и пленумов ЦК (1898-1986). Т. 11. 1966-1970. - М.:
Политиздат, 1986.
[2] «SSSR Adliya vazirligining tashkil etilishi munosabati bilan SSSR
qonunchiligiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida»gi SSSR Oliy Soveti
Prezidiumining 1971-yil 12-avgustdagi 2013-VIII-sonli Farmoni // SSSR Oliy
Soveti Vedomostlari. - 1971. - № 33. - 332-modda.
[3] Oʻzbekiston SSR ittifoq-respublika Adliya vazirligini tashkil etish
toʻgʻrisida. Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining 1970-yil 1-oktyabrdagi
Farmoni // Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining Axborotnomasi. - 1970. - № 28. - 347-
modda.
[4] Образование Министерства юстиции Республики Узбекистан и
этапы развития. URL: https://gov.uz/ru/adliya/pages/vazirlik-tarixi
[5] M.Vosiqova yustitsiya tizimida rahbarlik faoliyati bilan bir qatorda ilmiy
izlanishlarni ham izchil davom ettirdi. U akademik X.Sulaymonovaning hayotiy va
ilmiy saboqlaridan dars olib, 1974-yilda yuridik fanlari doktori ilmiy darajasini
qoʻlga kiritdi. Uning boshchiligida amaldagi qonunlar 23 jildlik jamlanma shaklida
toʻplanib, nashr etildi. U SSSR hukumati tomonidan akademik Vavilov nomidagi
oltin medal bilan mukofotlangan hamda YUNESKO tomonidan e’lon qilingan
«Jahonga mashhur ayollar» roʻyxatiga kiritilgan.
[6] Постановление Совета Министров СССР от 21 марта 1972 г. № 194
«Об утверждении Положения о Министерстве юстиции СССР» // Собрание
постановлений правительства СССР за 1972 г. № 1-23. - Москва: Юрид. лит.
[7] Закон СССР от 19.07.1973 № 4537-VIII «О государственном
нотариате» // Ведомости ВС СССР, 1973, № 30. - С. 393.
[8] Oʻzbekiston SSRning Davlat notariati toʻgʻrisidagi Qonuni. VII chaqiriq
Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining etinchi sessiyasida 1974-yil 7-avgustda qabul
qilingan // Oʻzbekiston SSR Qonunlari toʻplami. - Toshkent: Oʻzbekiston nashriyoti,
1974. - B. 46.
[9] Respublikada notariat organlari faoliyatini yanada takomillashtirish choratadbirlari toʻgʻrisida. Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1971-yil 15-fevraldagi
60-sonli Qarori // Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim muassasalarining yagona
elektron kutubxona portali. URL: https://api.unilibrary.uz
[10] Sirdaryo viloyati mehnatkashlar deputatlari Soveti ijroiya qoʻmitasida
huquqiy ishlarning holati toʻgʻrisida. Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1973-
yil 6-iyuldagi 283-sonli qarori // Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy davlat arxivi,
R-94-fond, 1-roʻyxat, 156-yigʻmajild, 42-varaq.
[11] Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1973-yil 13-sentyabrdagi
«Respublika vazirliklari va idoralarida huquqiy ishlarni kuchaytirish toʻgʻrisida»gi
401-sonli qarori // Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining qarorlari toʻplami. -
Toshkent, 1973. - № 9. - 185-modda.
[12] Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1976-yil 8-dekabrdagi
«Respublika xalq xoʻjaligida xoʻjalik va mehnat qonunchiligiga rioya qilishni
ta’minlashda yuridik xizmatlar rolini oshirish toʻgʻrisida»gi qarori // Oʻzbekiston
SSR Ministrlar Sovetining qarorlari toʻplami. - Toshkent, 1976. - № 12.
[13] Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining «OʻzSSR mehnatkashlar
deputatlari mahalliy Sovetlari ijroiya qoʻmitalariga huquqiy xizmat koʻrsatishni
yaxshilash toʻgʻrisida»gi qarori // Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining qarorlari
toʻplami. - Toshkent, 1977. - № 8.
[14] Otaxonov F.H. Oʻzbekiston Respublikasida yuridik xizmat / Darslik. -
Toshkent: TDYI, 2006. - B. 284.
[15] Oʻzbekiston SSRning Yer toʻgʻrisidagi kodeksi (1970) // Oʻzbekiston
ovozi, № 228 (14.694)
Oʻzbekiston SSRning Grajdanlik kodeksi (1974) / Mas’ul
muharrirlar H.S.Bobojonov, R.Karimov. - Toshkent: Oʻzbekiston, 1975. - B. 278
Grajdanskiy protsessualniy kodeks Uzbekskoy SSR / Otv. za izd. A.A.Yuldashev,
T.N.Nigmatov. - Tashkent: Uzbekistan, 1975. - S. 159.
[16] Oʻzbekiston SSRning Konstitutsiyasi (Asosiy qonuni) loyihasi va uning
umumxalq muhokamasi yakunlari toʻgʻrisida. Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti
navbatdan tashqari toʻqqizinchi sessiyasining qarori // Совет Ўзбекистони. - 1978-
yil 19-aprel. - № 89 (17082)
Котелевская И. В. Органы юстиции в системе
государственного управления СССР в 1970-1980-е гг. // Правоведение. - 1985.
- № 3. - С. 12-18.
[17] «Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetiga saylovlar toʻgʻrisida» (1978),
«Oʻzbekiston SSR Ministrlar Soveti toʻgʻrisida» (1978), «Oʻzbekiston SSR Xalq
deputatlari mahalliy Sovetlariga saylovlar toʻgʻrisida» (1979), «Oʻzbekiston SSR
Xalq deputatlari oblast Soveti toʻgʻrisida» (1980) hamda «Hayvonot dunyosini
muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisida»gi qonun loyihalari.
[18] Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining «Respublika vazirliklari va
idoralarida huquqiy ishlar ahvoli va Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi XXIV
sʻyezdi talablari asosida ularni yanada takomillashtirish toʻgʻrisida»gi 1984-yil 22-
oktyabrdagi 552-sonli qarori // Совет Ўзбекистони, 1984-yil 23-oktyabr, № 244
(19.020).
[19] Bahodir Olimjonov 1929-yil 15-oktyabrda Toshkent shahrida tavallud
topgan. 1966-1967-yillarda Toshkent shahar prokurori oʻrinbosari, keyinchalik
Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi apparatida katta maslahatchi boʻlib
ishlagan. 1990-1992-yillarda Adliya vazirligi huzuridagi Malaka oshirish
markaziga, 1992-1994-yillarda Qonunchilik muammolarini oʻrganish institutiga,
1994-1997-yillarda Sudyalar malakasini oshirish institutiga rahbarlik qilgan. Unga
«Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan yurist» faxriy unvoni berilgan.
[20] Постановление ЦК КПСС «О мерах по преодолению пьянства и
алкоголизма» (7 мая 1985 г.) // Коммунистическая партия СССР в резолюциях
и решениях съездов, конференций и пленумов ЦК (1898-1988). Т. 15. - Москва:
Политиздат, 1989.
[21] Oʻzbekiston SSR Qonuni «Oʻzbekiston SSRning Davlat tili toʻgʻrisida»
// Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining Vedomostlari. - 1989. - № 30. - 356-modda.
[22] Adliya: shonli 30 yil. - Toshkent: «Adolat» milliy huquqiy axborot
markazi, 2022. - B. 83.
[23] Юридическое образование в Узбекистане: история и современность
/ Под ред. проф. Х.Р. Рахманкулова. - Ташкент: ТГЮИ, 2001. - С. 24-28.
[24] Sovet Ittifoqi KP (b) MQning XXVII s’yezdi qarorlari va 1988-yil 2-
apreldagi «Mamlakatda jinoyatchilikka qarshi kurash holati va
huquqbuzarliklarning oldini olish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar
toʻgʻrisida»gi qarorlari.
[25] SSSR Ministrlar Sovetining 1988-yil 21-maydagi 650-sonli Qarori //
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy davlat arxivi, M-1-fond, 1-roʻyxat, 1988-yilga
oid yigʻmajild, 12-varaq.
[26] Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining «Oʻzbekiston SSR Adliya
vazirligining boshqaruv sxemasini tasdiqlash toʻgʻrisida»gi 1988-yil 15-
sentyabrdagi 329-sonli qarori. URL: https://www.lex.uz/docs/5056654
[27] Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining «Oʻzbekiston SSR Yustitsiya
ministrligi markaziy apparatining tuzilmasi va vakolatini oʻzgartirish toʻgʻrisida»gi
1980-yil 18-yanvardagi 676-sonli, 1986-yil 16-iyuldagi 24-sonli, 341-sonli hamda
1986-yil 31-dekabrdagi 621-sonli qarorlari.
[28] Oʻzbekiston SSR Yustitsiya ministrligining boshqaruv sxemasini
tasdiqlash toʻgʻrisida. Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1988-yil 28-
noyabrdagi 443-sonli qarori // Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy davlat arxivi, M1-fond, 1-roʻyxat, 1988-yilga oid yigʻmajild, 84-varaq.
[29] «Oʻzbekiston Respublikasining Mustaqillik deklaratsiyasi» hamda
«Oʻzbekiston Respublikasining Davlat mustaqilligi asoslari toʻgʻrisida»gi
Konstitutsiyaviy qonun loyihalari. URL: https://lex.uz/docs/-185391,
[30] V.Lenin nomidagi Toshkent davlat dorilfununi huzuridagi yuridik
institutini Toshkent davlat yuridik institutiga aylantirish haqida. Oʻzbekiston SSR
Ministrlar Sovetining 1991-yil 15-avgustdagi 221-sonli qarori // Oʻzbekiston
Respublikasi Markaziy davlat arxivi, M-1-fond, 1-roʻyxat, 1991-yilga oid
yigʻmajild, 114-varaq. URL: https://lex.uz/docs/-2326348
[31] Oʻzbekistonning iqtisodiy mustaqilligi xususida // Qishloq hayoti, 1990-
yil 21-iyun, № 140 (4.933)
Закон Узбекской ССР «О государственном языке
Узбекской ССР» (24 октября 1989 г., № 243-244).