XX ASRNING 30–40-YILLARIDA OʻZBEKISTONGA SURGUN QILINGAN (DEPORTATSIYA) XALQLAR TARIXI

Authors

  • Nuralova Nigora Author

Keywords:

Stalin qatagʻonlari, etnik deportatsiya, maxsus komendatura, Oʻzbekiston SSR, koreyslar, qrim tatarlari, mesxeti turklari, arxiv hujjatlari, bagʻrikenglik, ijtimoiy adaptatsiya, IMRAD format, demografik inqiroz, totalitar tuzum, gumanizm fenomeni.

Abstract

Ushbu tadqiqotda oʻtgan asrning 30–40-yillarida sovet totalitar rejimi tomonidan tizimli ravishda amalga oshirilgan ommaviy majburiy koʻchirish (deportatsiya) siyosatining chuqur tarixiy, siyosiy, demografik va ijtimoiy-siyosiy sabablari hamda uning oqibatlari arxiv materiallari asosida atroflicha tahlil etilgan. Uzoq Sharq, Qrim hamda Shimoliy Kavkaz hududlaridan Oʻzbekiston SSRga zoʻravonlik bilan koʻchirilgan koreyslar, qrim tatarlari va mesxeti turklarining maxsus posyolkalardagi ogʻir turmushi, tibbiy-sanitariya inqirozlari va ommaviy oʻlim holatlari NKVD komendaturalari tizimi hujjatlari orqali yoritilgan. Shu bilan birga, mahalliy oʻzbek aholisining yuksak insonparvarligi, muhojirlarni qutqarish va ularning yangi ijtimoiy-iqtisodiy muhitga moslashishidagi tarixiy oʻrni ilmiy jihatdan asoslab berilgan.

References

1. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxivi (OʻzR MA) fondlari: R-837 (O'zbekiston SSR Xalq Komissarlari Soveti), R-2314 (O'zbekiston SSR Oliy Soveti).

2. Shamsutdinov R. Oʻzbekistonda sovet davrining qatagʻonlik siyosati va uning oqibatlari. – Toshkent: Sharq, 2012. – 432 b.

3. Bugay N. F. L. Beriya - I. Stalinu: “Soglasno vashemu ukazaniyu...” — Moskva: Grif, 1995. — 272 c.

4. Oʻzbekistonga deportatsiya qilingan xalqlarni joylashtirish masalalari. ResearchGate Academic Publication, 2026.

5. On the History of the People Deported to Uzbek SSR. Journal of Modern Educational Achievements (JMEA), 2024, No. 3, pp. 135-144.

6. Deportatsiya qilingan xalqlarning maxsus manzilgohlardagi huquqiy holati. RF-Library / ResearchGate jurnali, 2026.

7. Qrim tatarlari: 'Vaqtinchalik deportatsiyami yoki surgun?' Academic Research in Educational Sciences (ARES), Vol. 1, Issue 3, pp. 1102-1108.

8. Sovet deportatsiya siyosati qurbonlari – Stalinning vatandoshlari taqdiri. Oyina.uz madaniy-maʼrifiy portali, 2025.

Published

2026-10-05