O‘ZBEK TOPONIMLARI TARKIBIDA QADIMGI TURKIY LEKSIK BIRLIKLARNING SAQLANISH XUSUSIYATLARI
Keywords:
toponimika, qadimgi turkiy til, leksik arxaizm, geografik termin, etimologiya, toponimik formant, deaktualizatsiya, gibrid toponim.Abstract
Maqolada O‘zbek toponimlari tarkibida saqlanib qolgan qadimgi turkiy leksik birliklar tarixiy-qiyosiy, etimologik va struktur-semantik jihatdan tahlil qilinadi. O‘rxun-Enasoy bitiklari, Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asari hamda zamonaviy turkiy etimologik lug‘atlar ma’lumotlari asosida toponimlardagi qadimgi turkiy qatlamning leksik-semantik guruhlari aniqlangan. Qadimgi turkiy birliklarning toponimlarda saqlanishini belgilovchi fonetik, morfologik va semantik mexanizmlar tizimlashtirilib, ularning deaktualizatsiya darajasiga ko‘ra uch bosqichli tasnifi taklif etilgan.References
1. Begimov O‘.T. Janubiy O‘zbekiston toponimiyasidagi ayrim arxaik lug‘aviy elementlar // Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. – Vol. 2, No. 5. – B. 883–891.
2. Chorakulova D.Z. Reflection of geographical conditions in the oikonymy of Uzbekistan // Education and Innovative Research. – 2022. – No. 8. – https://doi.org/10.53885/edinres.2022.8.08.010
3. Adizov B.R., Adizova N.B. Microtoponyms formed on different bases in Bukhara district // Middle European Scientific Bulletin. – 2021. – Vol. 10 (March).
4. Kaymaz Z. Ethnolinguistic interpretation of lexemes in Mahmud Kashgari’s “Dīwān Lughāt al-Turk” // Turkic Studies Journal. – 2026. – Vol. 8, No. 1. – P. 159–181. – https://doi.org/10.32523/2664-5157-2026-1-159-181
5. Koshimova B.A., Nurdauletova B.I., Kenbayeva A.Z., Abisheva Sh.S., Otarova A.N. Ancient toponyms as historical witness: Linguistic reconstruction of Turkic place names in Eastern chronicles // Theory and Practice in Language Studies. – 2026. – Vol. 16, No. 7. – P. 2260–2267. – https://doi.org/10.17507/tpls.1607.09