KARP BALIQLARIDA YUQUMSIZ JABRA NEKROZINING TARQALISHI, KLINIK BELGILARI VA DAVOLASH USULLARI
Keywords:
karp, jabra nekrozi, jabra epiteliyi, patologiya, patomorfologiya, gidrokimyoviy ko‘rsatkichlar, ammiak, erigan kislorod, tashxislash, davolash, profilaktika.Abstract
Maqolada karp baliqlarida jabra nekrozining kelib chiqish sabablari, tarqalishiga ta’sir etuvchi omillar, klinik belgilari, patologoanatomik o‘zgarishlari, tashxislash va davolash usullari tahlil qilingan. Jabra to‘qimalari baliq organizmida gaz almashinuvi, osmoregulyatsiya va azotli moddalar almashinuvida muhim ahamiyatga ega. Suv muhitining gidrokimyoviy ko‘rsatkichlari buzilishi, ammiak miqdorining ortishi, erigan kislorod tanqisligi, suvning kislotalilik-ishqoriylik darajasining o‘zgarishi va organik moddalarning to‘planishi jabra epiteliyining shikastlanishiga olib kelishi mumkin. Kasallikni aniqlashda klinik ko‘rik, jabra to‘qimalarini morfologik tekshirish, suv sifatini baholash hamda infeksion va parazitar kasalliklarni istisno qilish muhim hisoblanadi. Davolashning asosiy yo‘nalishlari suv muhitini me’yorlashtirish, aeratsiyani kuchaytirish, organik ifloslanishni kamaytirish va aniqlangan sababga muvofiq veterinariya choralarini qo‘llashdan iborat.References
1. Herman R.L. va boshqalar. Gill necrosis - a complex disease of carp // Aquaculture. 1986. Vol. 58, Issues 1-2. P. 17–26. DOI: https://doi.org/10.1016/0044-8486(86)90153-5.
2. Svobodová Z. va boshqalar. Water Quality and Fish Health. Baliqlar salomatligi va suv sifati bo‘yicha ilmiy-uslubiy manbalar.
3. FAO. Diagnostics, Prevention and Therapy of Fish Diseases and Intoxications. Baliq kasalliklari va zaharlanishlarini tashxislash, oldini olish va davolashga oid materiallar.
4. Hornich M., Tománek J. Karp baliqlari jabralarida suv muhiti o‘zgarishlari bilan bog‘liq nekrotik jarayonlarga oid tadqiqot. Veterinární medicína (Praha). 1983. Vol. 28, No. 10. P. 621-632.
5. FAO. Report of the FAO/CIFA/NACA Expert Consultation on the Intensification of Food Production through Aquaculture. 2001.
6. Evans D.H. The fish gill: site of action and model for toxic effects of environmental pollutants // Environmental Health Perspectives. - 1987. - Vol. 71. - P. 47-58. DOI: 10.1289/ehp.877147. - Og‘ir metallar, kimyoviy moddalar va boshqa ifloslantiruvchilarning jabra epiteliyiga ta’sirini o‘rganishda muhim manba.
7. Woo P.T.K., Leatherland J.F., Bruno D.W. (eds.) Fish Diseases and Disorders. Volume 3: Viral, Bacterial and Fungal Infections. - CABI, 2006. - 930 p.