YURAK OʻTKAZUVCHI TIZIMINING TOPOGRAFIK ANATOMIYASI VA HIS TUTAMI JOYLASHUVINING TUGʻMA XUSUSIYATLARI

Authors

  • UrchiyevAxrorjon Author

Keywords:

anatomik variantlar, His tutami joylashuvi, kardiologik ahamiyat, morfometrik baholash, topografik anatomiya, tugʻma xususiyatlar

Abstract

Maqsad — yurak ritmi buzilishlarida diagnostik aniqlik va protseduraviy xavfni baholash uchun yurak oʻtkazuvchi tizimi hamda His tutami joylashuvining tugʻma anatomik variantlarini tavsiflash. Muammo His tutami topografiyasidagi individual farqlar elektrofiziologik muolajalar vaqtida orientirlarni murakkablashtirishi va xavfni oldindan baholashni cheklashi bilan bogʻliq. Metodlar — deskriptiv anatomik tadqiqot dizayni asosida N=36 klinik holat qatori shakllantirildi. Morfometrik belgilar kodlandi, maʼlumotlar STROBE talablariga mos tartiblandi va guruhlararo taqqoslashda Mann–Uitni U-kriteriyasi, bogʻlanishlarni baholashda korrelyatsion tahlil qoʻllandi. Tahlil anatomik oʻlchamlar, His tutamining topografik yoʻnalishi va uning yurak tuzilmalari bilan munosabatlarini qamrab oldi. Natijalar — tugʻma variantlar boʻyicha guruhlar orasidagi morfometrik tafovutlar statistik jihatdan p=0,016 va p=0,031 qiymatlarida farqlandi. His tutami joylashuvi bilan tegishli anatomik koʻrsatkichlar oʻrtasidagi bogʻlanishlar r=0,34 va r=0,36 darajasida qayd etildi; umumiy statistik baholashda p<0,05 chegarasi mezon sifatida olindi. Ushbu yoʻnalishdagi farqlar anatomik variantlarning klinik ahamiyati va protseduraviy xavf bilan bogʻliqligini koʻrsatadi. Xulosa — kodlangan morfometriya His tutami joylashuvining tugʻma variantlarini klinik orientir sifatida ajratishga imkon beradi. Ilmiy hissa anatomik topografiyani miqdoriy belgilar va klinik xavf nuqtayi nazari bilan bogʻlovchi tavsifiy modelni asoslashdan iborat. Keyingi bosqichda koʻp markazli uch oʻlchamli tasvirlash hamda uzoq muddatli aritmologik kuzatuvni birlashtirish tavsiya etiladi.

References

2. Ho S.Y., Anderson R.H., Sánchez-Quintana D. Atrial anatomy revisited // Heart. — 2002. — Vol. 88. — № 6. — P. 663–668. DOI: 10.1136/heart.88.6.663.

3. Sánchez-Quintana D., Yen Ho S., Climent V., Anderson R.H. The anatomy of the cardiac atria and interatrial communications // Cardiology Clinics. — 2002. — Vol. 20. — № 4. — P. 491–516. DOI: 10.1016/S0733-8651(02)00018-9.

4. Ho S.Y., Sánchez-Quintana D. The importance of atrial structure and shape // Interventional Cardiology Clinics. — 2012. — Vol. 1. — № 2. — P. 251–263. DOI: 10.1016/j.iccl.2012.03.010.

5. Anderson R.H., Yanni J., Boyett M.R., Chandler N.J., Dobrzynski H. The anatomy of the cardiac conduction system // Clinical Anatomy. — 2009. — Vol. 22. — № 1. — P. 99–113. DOI: 10.1002/ca.20700.

6. Ho S.Y., Sánchez-Quintana D. Anatomy and pathology of the sinus node // Journal of Interventional Cardiac Electrophysiology. — 2016. — Vol. 46. — № 1. — P. 3–8. DOI: 10.1007/s10840-016-0135-8.

7. Dobrzynski H., Anderson R.H., Atkinson A., Borbas Z., D'Souza A., Fraser J.F. et al. Structure, function and clinical relevance of the cardiac conduction system, including the atrioventricular node // Heart. — 2013. — Vol. 99. — № 13. — P. 904–915. DOI: 10.1136/heartjnl-2012-303585.

8. Tawara S. Das Reizleitungssystem des Säugetierherzens: eine anatomisch-histologische Studie über das Atrioventrikularbündel und die Purkinjeschen Fäden. — Jena: Gustav Fischer, 1906. — 200 S.

9. Lev M. The conduction system // In: Gould S.E. Pathology of the Heart and Blood Vessels. — Springfield: Charles C Thomas, 1960. — P. 132–165.

10. James T.N. Anatomy of the human sinus node // The Anatomical Record. — 1961. — Vol. 141. — № 2. — P. 109–139. DOI: 10.1002/ar.1091410203.

11. James T.N. The connecting pathways between the sinus node and A-V node and between the right and left atrium in the human heart // American Heart Journal. — 1963. — Vol. 66. — № 4. — P. 498–508. DOI: 10.1016/0002-8703(63)90382-X.

12. Anderson R.H., Ho S.Y. The architecture of the atrial chambers // Cardiology Clinics. — 2000. — Vol. 18. — № 4. — P. 597–606. DOI: 10.1016/S0733-8651(05)70198-5.

13. Ho S.Y., McCarthy K.P., Sánchez-Quintana D. Anatomy of the atrioventricular node and conduction system // Cardiology Clinics. — 2013. — Vol. 31. — № 2. — P. 223–234. DOI: 10.1016/j.ccl.2013.02.002.

14. Sánchez-Quintana D., Doblado-Calatrava M., Cabrera J.A., Macías Y., Saremi F. Anatomical basis for the cardiac interventional electrophysiologist // BioMed Research International. — 2015. — Vol. 2015. — Article 547364. DOI: 10.1155/2015/547364.

15. Saremi F., Channual S., Abolhoda A., Gurudevan S.V., Narula J., Nunez J.A. et al. Structural and functional anatomy of the atrioventricular node // Radiographics. — 2017. — Vol. 37. — № 5. — P. 1330–1351. DOI: 10.1148/rg.2017160126.

16. Li J., Greener I.D., Inada S., Nikolski V.P., Yamamoto M., Hancox J.C. et al. Computer three-dimensional reconstruction of the atrioventricular node // Circulation. — 2008. — Vol. 118. — № 7. — P. 684–693. DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.108.771220.

17. Atkinson A., Inada S., Li J., Tellez J.O., Yanni J., Sleiman R. et al. Anatomical and molecular mapping of the left and right atrioventricular bundles of the human heart // Journal of Molecular and Cellular Cardiology. — 2013. — Vol. 65. — P. 8–15. DOI: 10.1016/j.yjmcc.2013.09.003.

18. Yanni J., Tellez J.O., Dobrzynski H. The atrioventricular node and its conduction system // Frontiers in Physiology. — 2021. — Vol. 12. — Article 673679. DOI: 10.3389/fphys.2021.673679.

19. Anderson R.H., Mori S., Spicer D.E., Brown N.A. The anatomy of the atrioventricular conduction axis // Journal of Cardiovascular Development and Disease. — 2022. — Vol. 9. — № 8. — Article 252. DOI: 10.3390/jcdd9080252.

20. Mori S., Anderson R.H., Takaya T., Toh N., Nakatani S. The anatomy of the atrioventricular conduction axis in congenitally malformed hearts // Journal of Cardiovascular Development and Disease. — 2023. — Vol. 10. — № 3. — Article 112. DOI: 10.3390/jcdd10030112.

21. Anderson R.H., Spicer D.E., Hlaváček A.M., Cook A.C. The anatomy of the conduction system in congenital heart disease // Cardiology in the Young. — 2016. — Vol. 26. — № S2. — P. 29–52. DOI: 10.1017/S1047951116001055.

22. Киселев В.И., Бокерия Л.А., Синицын В.Е. Анатомия проводящей системы сердца и её значение для хирургической коррекции врождённых пороков сердца // Анналы аритмологии. — 2018. — Т. 15. — № 4. — С. 214–223.

23. Бокерия Л.А., Беришвили И.И. Хирургическая анатомия сердца. — Москва: НЦССХ им. А.Н. Бакулева РАМН, 2014. — 360 с.

24. Мирзаев М.М., Нигматуллаев Н.Н. Топографическая анатомия проводящей системы сердца при врождённых пороках // Oʻzbekiston kardiologiya jurnali. — 2021. — № 3. — С. 45–52.

Published

2026-10-10