“SHAJARAYI TURK” ASARIDA TOPONIMLAR VA ANTROPONIMLARNING LINGVISTIK TADQIQI
Keywords:
toponimika, antroponimika, “Shajarayi Turk”, lingvistik tahlil, etimologiya, semantika, etnotoponim, lingvopoetikaAbstract
Toponimika va antroponimika tilshunoslikning qadimiy va muhim tarmoqlaridan hisoblanadi. Ushbu sohalar til tarixini, madaniy o‘zgarishlarni va etnik jarayonlarni yoritishda katta rol o‘ynaydi. Muhammad Haydar Mirzo tomonidan yozilgan “Shajarayi Turk” asari esa o‘zbek va turkiy xalqlarning qadimiy tarixini, urug‘-qabila tizimini, geografik hududlarni tasvirlagan manba sifatida ahamiyatlidir. Asarda uchraydigan toponim va antroponimlar lingvistik jihatdan qimmatli material bo‘lib, ular orqali o‘sha davr til unsurlari, ijtimoiy tizim va madaniyat haqida tasavvur hosil qilish mumkin. Toponimlar va antroponimlar har bir xalqning tarixiy, madaniy va lingvistik taraqqiyotini o‘rganishda muhim manbadir. “Shajarayi Turk” asari o‘z davrining nodir tarixiy manbasi sifatida ko‘plab qimmatli toponimlar (joy nomlari) va antroponimlar (shaxs nomlari)ni o‘z ichiga olgan. Bu maqolada “Shajarayi Turk”dagi toponim va antroponimlarning lingvistik xususiyatlari, etimologiyasi, semantik qirralari va ularning tarixiy ahamiyati tahlil qilinadi.References
1. Abulg‘ozi Bahodirxon. Shajarayi Turk va Shajarayi Tarokima. Toshkent: Fan nashriyoti, 1992.
2. Yo‘ldoshboyev N. O‘zbek tilining toponimlari. Toshkent: Fan, 1973.
3. Berta A. Onomastics of Turkic Peoples: A Historical and Linguistic Analysis. Budapest, 2000.
4. Qosimov B. O‘zbek xalqi tarixining o‘ziga xos xususiyatlari. Toshkent: O‘zbekiston, 1998.
5. Soliyev A. Turkiy tillarda toponimika va antroponimika muammolari. Toshkent: Fan, 2005.
6. Bartold V.V. Turk xalqlari tarixi. Toshkent: Fan, 1993.
7. Tursunov U. O‘zbek onomastikasi: nazariyasi va amaliyoti. Toshkent: Sharq, 2010.
8. Räsänen M. Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachen. Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura, 1969.
9. Qutliqulov N. O‘zbek tilining antroponimik tizimi. Toshkent: Fan, 2008.
10. Vambery A. Skazaniya o proisxojdenii turk i tatarskix narodov. Sankt-Peterburg, 1870.