O‘ZBEK TILI MATNLARIDA KALIT SO‘ZLARNI AVTOMATIK ANIQLASH USULLARI
Keywords:
kalit so‘zlar, tabiiy tilni qayta ishlash, TF-IDF, TextRank, RAKE, UzBERT, lemmatizatsiya, morfologik tahlilAbstract
So‘nggi yillarda axborot texnologiyalari, xususan, tabiiy tilni qayta ishlash (Natural Language Processing — NLP) yo‘nalishida olib borilayotgan tadqiqotlar O‘zbek tili uchun ham dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Internetdagi ma’lumotlar hajmining keskin ortishi, ilmiy, ijtimoiy va iqtisodiy axborotlarning raqamli ko‘rinishga o‘tishi matnlarni avtomatik tahlil qilish zaruratini yuzaga keltirdi. Shunday muhim yo‘nalishlardan biri — kalit so‘zlarni avtomatik aniqlash texnikasidir.References
Jurayev B., To‘xtayev O. O‘zbek tili korpusini yaratish texnologiyasi. — Toshkent: TATU nashriyoti, 2021.
Salimov S., Xudoyberdiyeva D. Tabiiy tilni qayta ishlash nazariyasi va amaliyoti. — Toshkent, 2022.
Mihalcea R., Tarau P. “TextRank: Bringing Order into Texts.” EMNLP Conference Proceedings, 2004.
Rose S. et al. “Automatic Keyword Extraction from Text: A Survey.” Information Processing & Management, 2010.
Devlin J. et al. “BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language Understanding.” NAACL-HLT, 2019.
Inha University Uzbekistan. UzBERT: Language Model for Uzbek NLP Tasks. Research Report, 2023.
O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi. Raqamli til texnologiyalari dasturi. — Toshkent, 2024.