IJTIMOIY PSIXOLOGIYADA IJTIMOIY ISHONCH, KOGNITIV TAYANCHLAR VA MANIPULYATSIYA TUSHUNCHALARINING EVOLYUTSIYASI

Authors

  • Aziza Qodirova Author

Keywords:

Ijtimoiy ishonch, kognitiv tayanchlar, geuristika, psixologik manipulyatsiya, ijtimoiy idrok, kognitiv dissonans, raqamli makon, Sun’iy Intellekt.

Abstract

Ushbu tezisda ijtimoiy psixologiya va kognitiv fanlar doirasida "ijtimoiy ishonch", "kognitiv tayanchlar" (cognitive heuristics) hamda "psixologik manipulyatsiya" tushunchalarining nazariy va konseptual evolyutsiyasi atroflicha tadqiq etilgan. An’anaviy axborot muhitidan raqamli va Sun’iy Intellekt (AI) makoniga oʻtish davrida shaxsning ijtimoiy idroki va axborotni filtrlash mexanizmlarida sodir boʻlgan transformatsiyalar yoritib berilgan. Klassik va zamonaviy psixologik maktablar (E. Erikson, A. Bandura, D. Kahneman, A. Tversky, J. Van Bavel) qarashlari qiyosiy tahlil qilinib, Oʻzbekiston ijtimoiy-psixologiya fanidagi nazariy bazani zamonaviy raqamli reallik bilan boyitish yoʻnalishlari koʻrsatib oʻtilgan.

References

Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow. Farrar, Straus and Giroux.

Tversky, A., & Kahneman, D. (1974). Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases. Science, 185(4157), 1124–1131.

Erikson, E. H. (1993). Childhood and Society. W. W. Norton & Company.

Giddens, A. (1990). The Consequences of Modernity. Stanford University Press.

Van Bavel, J. J., et al. (2021). Using Social and Behavioural Science to Support COVID-19 Pandemic Response and Information Perception. Nature Human Behaviour, 4(5), 460–471.

Hancock, J. T., & Bailenson, J. N. (2021). The Social Impact of Deepfakes. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 24(3), 149–152.

Vaccari, C., & Chadwick, A. (2020). Deepfakes and Disinformation: Exploring the Impact of Synthetic Political Media on Citizen Trust. Social Media + Society, 6(1), 1–13.

Karimova V.M. Ijtimoiy psixologiya. Darslik. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2018. – 336 b.

Safayev N.S. Shaxs kognitiv uslublari va ularning ijtimoiy adaptatsiyadagi oʻrni. Monografiya. – Toshkent: "Universitet", 2019. – 180 b.

Umarov B.M. Ijtimoiy psixologiya va axborot xavfsizligi masalalari. – Toshkent: "Oʻzbekiston", 2020. – 220 b.

Published

2026-10-13