NERV IMPULSINING HOSIL BO‘LISHI VA UZATILISHI: HARAKAT POTENSIALI, MIYELIN VA SINAPS (ADABIYOTLAR SHARHI)

Authors

  • Xamidjonova Maxliyo Author

Keywords:

harakat potensiali, tinchlik potensiali, miyelin, Ranvye bo‘g‘imi, sakrovchi o‘tkazuvchanlik, sinaps, neyromediator, SNARE

Abstract

Maqsad — nerv impulsining hosil bo‘lishi, tarqalishi va neyronlararo uzatilishi mexanizmlarini tibbiyot talabalari uchun izchil bayon qilish. Metodlar — ochiq o‘quv qo‘llanmalari va xalqaro ilmiy maqolalarning tahliliy sharhi. Natijalar — neyron membranasining tinchlik potensiali taxminan −70 mV, bo‘sag‘a potensiali −55 mV, harakat potensialining cho‘qqisi +30 mV; depolyarizatsiyani Na⁺ kanallari, repolyarizatsiyani K⁺ kanallari ta’minlaydi. Miyelinli aksonlarda impuls Ranvye bo‘g‘imlari orasida sakrab o‘tadi; bo‘g‘imlar taxminan 1 µm uzunlikda bo‘lib, Na⁺ kanallari zichligi ularda bo‘g‘imlararo qismga nisbatan juda yuqori (taxminan 1200 va 20–25 kanal/µm²). Sinapsda impuls Ca²⁺ kirishi va SNARE oqsillari ishtirokidagi pufakchalar qo‘shilishi orqali uzatiladi. Xulosa — membrana potensiali, ion kanallari va sinaptik uzatilishni birga o‘rganish nerv tizimi kasalliklarida o‘tkazuvchanlik buzilishlarini tushunishga asos bo‘ladi.

References

1. Hannah R., Joo E. Animal Physiology. Chapter 20: The Action Potential. Pressbooks (CC BY 4.0). URL: https://ua.pressbooks.pub/animalphysiology/chapter/the-action-potential/ (murojaat sanasi: 29.10.2026).

2. Biga L.M. et al. Anatomy & Physiology (adaptatsiya: Basic Human Physiology, Chapter 14: Action potentials). Indiana University Pressbooks (CC BY-SA 4.0). URL: https://iu.pressbooks.pub/humanphys/?p=197 (murojaat sanasi: 29.10.2026).

3. Davis J., Cobb E., lucsmall. Basic Human Physiology, Chapter 16: Action potential conduction. Indiana University Pressbooks. URL: https://iu.pressbooks.pub/humanphys/chapter/action-potential-conduction/ (murojaat sanasi: 29.10.2026).

4. Freeman S.A., Desmazières A., Fricker D. et al. Mechanisms of sodium channel clustering and its influence on axonal impulse conduction // Cellular and Molecular Life Sciences. 2016. Vol. 73. P. 723–735. DOI: 10.1007/s00018-015-2081-1. URL: https://link.springer.com/10.1007/s00018-015-2081-1 (murojaat sanasi: 29.10.2026).

5. He R., Zhang J., Yu Y., Jizi L., Wang W., Li M. New Insights Into Interactions of Presynaptic Calcium Channel Subtypes and SNARE Proteins in Neurotransmitter Release // Frontiers in Molecular Neuroscience. 2018. Vol. 11. Article 213. DOI: 10.3389/fnmol.2018.00213. URL: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnmol.2018.00213/full (murojaat sanasi: 29.10.2026).

Published

2026-10-29