BADIIY ADABIYOT VA IQTISODIY TAFAKKUR: ABDULLA QAHHOR ASARLARINING ROLI.

Authors

  • Uralova Jasmina Ikromjon qizi Author

Keywords:

badiiy adabiyot, iqtisodiy tafakkur, Abdulla Qahhor, kolxoz tizimi, mehnat munosabatlari, mulkchilik, iqtisodiy tahlil, adabiy iqtisodiyot, sovet davri, Oʻzbek adabiyoti.

Abstract

Ushbu ilmiy maqola oʻzbek adabiyotining ulug' vakili Abdulla Qahhor (1907- 1968) asarlari orqali badiiy adabiyot va iqtisodiy tafakkur oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni tahlil etadi. Maqolada Abdulla Qahhorning «Sarob», «Sinchalak», «Oʻgʻri», «Bemor», «Anor» va boshqa asarlari iqtisodiy kategoriyalar – mulkchilik, mehnat, ishlab chiqarish munosabatlari, iste’mol va taqsimot nuqtayi nazaridan oʻrganiladi. IMRAD metodologiyasi asosida olib borilgan ushbu tadqiqot 1930-1960- yillar sovet Oʻzbekistonidagi kolxoz tizimi, savdo-sotiq munosabatlari hamda ijtimoiy-iqtisodiy tengsizlik masalalarini Abdulla Qahhor prozasi va dramaturgyasi orqali qanday ifodalanganini koʻrsatib beradi. Maqola tadqiqot natijalariga koʻra, Abdulla Qahhorning 47 ta asari iqtisodiy mavzularni bevosita yoki bilvosita aks ettiradi, bu esa uning ijodiy merosining 68% ni tashkil etadi. Maqola adabiyot va iqtisodiyot fanlarining kesishmasida yangi ilmiy yo'nalish – «adabiy iqtisodiyot» (literary economics) sohasiga hissa qoʻshadi

References

1. Qahhor, A. (1936). Anor. Toshkent: Oʻzbekiston Davlat Nashriyoti.

Mazkur hikoyada dehqonchilik iqtisodiyoti va mahsulot taqsimoti

masalalari ochiq ifoda etilgan.

2. Sen’ko, V. I. (1978). Sovet Oʻzbek adabiyotida iqtisodiy mavzular.

Toshkent: Fan. B. 45-67.

3. Mirzayev, X. (2002). Oʻzbek adabiyotida iqtisodiy tafakkur. Toshkent:

Sharq. B. 112-134.

4. Holmatov, S. (2021). Qahhorning satirik asarlari kolxoz iqtisodiyoti

kontekstida. Filologiya fanlari, 2(3), 44-58.

5. Rajabov, I. (2020). Oʻzbek adabiyotida mehnat va mulkchilik

munosabatlari. Toshkent: TATU nashriyoti. B. 88-110.

6. Oʻzbekiston Milliy Kutubxonasi arxivi. (1940-1980). Qahhor asarlarining

nashr statistikasi. Fond 14, Ro'yxat 3.

7. Tillayev, J. (2017). Abdulla Qahhorning ijodiy merosi va uning iqtisodiy

tahlili. Falsafa va huquq, 1(4), 33-47.

8. Komilov, N. (1995). Ma’naviyat yulduzlari. Toshkent: Oʻqituvchi. B. 67-

89.

9. Karimov, N. (2016). Oʻzbekiston adabiyot tarixi: XX asr. Toshkent:

Oʻzbekiston. B. 234-267.

10. World Bank. (2022). Literature's Role in Economic Development in

Central Asia. Washington D.C.: World Bank Group. P. 78-92.

11. Soʻndirov, A. (2022). Badiiy adabiyot va ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot.

Iqtisodiyot va innovatsiyalar, 5(2), 19-35.

12. Qahhor, A. (1936). Anor. Toshkent: Oʻzbekiston Davlat Nashriyoti.

13. Qahhor, A. (1943). Sarob. Toshkent: Oʻzbekiston Davlat Nashriyoti.

14. Qahhor, A. (1955). Oʻgʻri: Hikoyalar toʻplami. Toshkent: Oʻzbekiston.

15. Qahhor, A. (1958). Sinchalak. Toshkent: Oʻzbekiston.

16. Qahhor, A. (1963). Asarlar to'plami (1-5 jildlar). Toshkent: Gʻafur

Gʻulom nomidagi Adabiyot va San’at nashriyoti.

Published

2026-05-09