MAKTABGAÇA TA’LIM TAŞKILOTLARIDA ÖYIN FAOLIYATI ORQALI BOLALARNING IJTIMOIY KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRIŞ
Keywords:
maktabgaça ta’lim, öyin faoliyati, ijtimoiy kompetensiya, syujetli-rolli öyinlar, kommunikativ könikmalar, ijtimoiy moslaşuv, emotsional rivojlaniş, empatiya, hamkorlik, pedagogik texnologiyalar, rivojlantiruvçi muhit, tarbiyaçi faoliyatiAbstract
Mazkur ilmiy tezisda maktabgaça ta’lim taşkilotlarida öyin faoliyati orqali bolalarning ijtimoiy kompetensiyalarini rivojlantirişning nazariy-pedagogik asoslari, metodik imkoniyatlari va samarali taşkiliy şartlari tahlil qilingan. Syujetli-rolli, didaktik, kommunikativ va jamoaviy öyinlarning bolalarda muloqot madaniyati, hamkorlik, empatiya, ijtimoiy moslaşuv hamda özini boşqariş könikmalarini şakllantirişdagi ahamiyati yoritilgan. Şuningdek, öyin faoliyatini bosqiçma-bosqiç taşkil etiş, rivojlantiruvçi pedagogik muhit yaratış, tarbiyaçinin yönaltiruvçi faoliyati va oila bilan hamkorlik mexanizmlari asoslangan. Tadqiqotda bolalarning ijtimoiy kompetensiyalarini rivojlantirişga qaratilgan üç bosqiçli pedagogik yondaşuv hamda ularning rivojlaniş darajasini baholaş mezonlari taklif etilgan.References
1. Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes / L. S. Vygotsky
edited by M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, E. Souberman. – Cambridge, MA : Harvard University Press, 1978. – 159 p. – ISBN 978-0-674-57629-2.
2. Эльконин, Д. Б. Психология игры / Д. Б. Эльконин. – Москва : Педагогика, 1978. – 304 с.
3. Weisberg, D. S. Guided Play: Principles and Practices / D. S. Weisberg, K. Hirsh-Pasek, R. M. Golinkoff, A. K. Kittredge, D. Klahr // Current Directions in Psychological Science. – 2016. – Vol. 25, № 3. – P. 177–182. – DOI: 10.1177/0963721416645512.
4. Ginsburg, K. R. The Importance of Play in Promoting Healthy Child Development and Maintaining Strong Parent-Child Bonds / K. R. Ginsburg // Pediatrics. – 2007. – Vol. 119, № 1. – P. 182–191. – DOI: 10.1542/peds.2006-2697.
5. Yogman, M. The Power of Play: A Pediatric Role in Enhancing Development in Young Children / M. Yogman, A. Garner, J. Hutchinson [et al.] // Pediatrics. – 2018. – Vol. 142, № 3. – Article e20182058. – DOI: 10.1542/peds.2018-2058.
6. Pyle, A. A Continuum of Play-Based Learning: The Role of the Teacher in Play-Based Pedagogy and the Fear of Hijacking Play / A. Pyle, E. Danniels // Early Education and Development. – 2017. – Vol. 28, № 3. – P. 274–289. – DOI: 10.1080/10409289.2016.1220771.
7. Lillard, A. S. The Impact of Pretend Play on Children's Development: A Review of the Evidence / A. S. Lillard, M. D. Lerner, E. J. Hopkins [et al.] // Psychological Bulletin. – 2013. – Vol. 139, № 1. – P. 1–34. – DOI: 10.1037/a0029321.
8. Bodrova, E. Tools of the Mind: The Vygotskian Approach to Early Childhood Education / E. Bodrova, D. J. Leong. – 2nd ed. – Upper Saddle River, NJ : Pearson Merrill/Prentice Hall, 2007. – 235 p. – ISBN 978-0-13-027804-3.
9. Özbekiston Respublikasining «Maktabgaça ta’lim va tarbiya töğrisida»gi Qonuni. – 2019-yil 16-dekabr, ÖRQ-595-son // Qonunçilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-4646908.
10. Özbekiston Respublikasining «Ta’lim töğrisida»gi Qonuni. – 2020-yil 23-sentabr, ÖRQ-637-son // Qonunçilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-5013007.
11. UNICEF. Learning through Play: Strengthening Learning through Play in Early Childhood Education Programmes / United Nations Children's Fund. – New York : UNICEF, 2018. – URL: https://www.unicef.org/sites/default/files/2018-12/UNICEF-Lego-Foundation-Learning-through-Play.pdf.
12. National Association for the Education of Young Children. Developmentally Appropriate Practice: A Position Statement of the National Association for the Education of Young Children. – Washington, DC : NAEYC, 2020. – URL: https://www.naeyc.org/resources/position-statements/dap/contents.
13. Parten, M. B. Social Participation among Pre-School Children / M. B. Parten // Journal of Abnormal and Social Psychology. – 1932. – Vol. 27, № 3. – P. 243–269. – DOI: 10.1037/h0074524.
14. Zosh, J. M. Learning through Play: A Review of the Evidence / J. M. Zosh, E. J. Hopkins, H. Jensen, C. Liu, D. Neale, K. Hirsh-Pasek, S. L. Solis, D. Whitebread. – Billund : The LEGO Foundation, 2017. – ISBN 978-87-999589-1-7.