ISH VAQTI TUSHUNCHASI VA TURLARI
Keywords:
Ish vaqti, mehnat huquqi, Mehnat kodeksi, normal ish vaqti, qisqartirilgan ish vaqti, to‘liqsiz ish vaqti, ish vaqti rejimi, ish haftasi, ish kuni, smenali ish, tungi ish, ish vaqtidan tashqari ish, mehnat munosabatlari, dam olish vaqti, mehnat unumdorligi, xodim huquqlari, mehnat qonunchiligi.Abstract
Ushbu maqolada mehnat huquqining muhim institutlaridan biri hisoblangan ish vaqti tushunchasi, uning huquqiy mohiyati, mazmuni, turlari va davomiyligi ilmiy-huquqiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi mehnat qonunchiligida ish vaqtini tartibga solishning o‘ziga xos xususiyatlari, xodimlarning mehnat qilish va dam olish huquqlarini ta’minlash mexanizmlari, ish vaqtining normal, qisqartirilgan va to‘liqsiz davomiyligi, tungi ish hamda ish vaqtidan tashqari mehnat faoliyatining huquqiy asoslari o‘rganiladi. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 28-oktabrda qabul qilingan O‘RQ-798-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Mehnat kodeksining tegishli normalari, xususan, 181–200-moddalari asosiy huquqiy manba sifatida tahlil qilinadi. Maqolada ish vaqtini oqilona tashkil etish, mehnat unumdorligini oshirish, xodimlarning salomatligini muhofaza qilish va ijtimoiy himoyasini kuchaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratiladi.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – 2023-yil 30-aprelda referendum orqali qabul qilingan. – 42, 45-moddalar.
2. O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 28-oktabrdagi O‘RQ-798-sonli Qonuni. O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksini tasdiqlash to‘g‘risida.
3. O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi. – 2023-yil 30-apreldan kuchga kirgan. – 181–200-moddalar.
4. O‘zbekiston Respublikasining 2025-yil 11-noyabrdagi O‘RQ-1095-sonli Qonuni. Mehnat kodeksining 190 va 262-moddalariga kiritilgan o‘zgartirishlar.
5. Xalqaro mehnat tashkilotining 1919-yildagi 1-sonli “Sanoat korxonalarida ish vaqtini kuniga sakkiz soat va haftasiga qirq sakkiz soat bilan cheklash to‘g‘risida”gi konvensiyasi.
6. Xalqaro mehnat tashkilotining 1930-yildagi 30-sonli “Savdo va idoralarda ish vaqtini tartibga solish to‘g‘risida”gi konvensiyasi.
1. O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga ilmiy-amaliy sharhlar va mehnat huquqiga oid o‘quv qo‘llanmalar.
2. Mehnat huquqi. Oliy ta’lim muassasalari uchun o‘quv adabiyotlari.
3. Xalqaro mehnat tashkilotining mehnat va dam olish vaqtiga oid xalqaro standartlari va materiallari.
1. O‘zbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi – Mehnat kodeksi, Lex.uz.
2. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi – Rasmiy veb-sayt.
3. Xalqaro mehnat tashkiloti – ILO rasmiy veb-sayti.